Δευτέρα, 23 Μαΐου 2016

ΙΣΤΟΡΙΑ 2016

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 2016

ΘΕΜΑ Α1.
Α. σ. 92-93:  «Το κόμμα του Γ. Θεοτόκη… των αντιβενιζελικών»
Β. σ. 213-214: «Η επανάσταση του Θερίσου είχε  αποκτήσει… προς τους επαναστάτες»
Γ. σ. 152: «Με βάση …των ανταλλαξίμων»

ΘΕΜΑ Α2.
α. Σ
β. Λ
γ. Λ
δ. Λ
ε. Σ

ΘΕΜΑ Β1.
σ. 142-143: «Η επιστροφή των προσφύγων… το δρόμο της προσφυγιάς»

ΘΕΜΑ Β2.
σ. 157 : «Την αστική αποκατάσταση… χρονικό διάστημα»


ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ Γ1.
α) σ. 78-79 : «Παρά την έντονη αντίδραση… της αρεσκείας του», + Από το κείμενο Α η πρώτη παράγραφος
β) Η ιδέα… πλειοψηφίας». + Από το κείμενο Α η δεύτερη παράγραφος. «Ο βασιλιάς… πολιτικού τοπίου». + Το κείμενο Β
σ. 80 «Το διάστημα… θεμελιώθηκαν» (προαιρετικά)

ΘΕΜΑ Δ1.
Α) σ. 25 «Η οριστική αντιμετώπιση… αρδευόμενα» + κείμενο Α
    σ. 43-45 : «Το αποφασιστικό βήμα… αγροτικό χώρο» & κείμενο Β
Β) σ. 25 «Από το 1870 ως το 1911… ιδιοκτησίας» (χωρίς παράθεμα)

    σ. 43-45: «Με βάση αυτά… μικροϊδιοκτησίας» + κείμενο Γ 



Επιμέλεια:
Θεανώ Χατζή






Τετάρτη, 18 Μαΐου 2016

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 2016

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 
ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)



ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Με ανάλογο τρόπο (γίνονται) και οι οικοδόμοι και όλοι οι άλλοι τεχνίτες˙ δηλαδή, χτίζοντας με καλό τρόπο σπίτια θα γίνουν καλοί οικοδόμοι, όμως χτίζοντας με κακό τρόπο, κακοί. Γιατί αν δε συνέβαιναν τα πράγματα κατ’ αυτόν τον τρόπο, δε θα χρειαζόταν καθόλου ο άνθρωπος που θα δίδασκε, αλλά όλοι θα ήταν καλοί ή κακοί από τη γέννησή τους. Το ίδιο λοιπόν συμβαίνει και με τις αρετές˙ κάνοντας δηλαδή όσα συμβαίνουν στη συναλλαγή μας με τους άλλους ανθρώπους άλλοι γινόμαστε δίκαιοι και άλλοι άδικοι, ενώ κάνοντας όσα έχουν μέσα τους το στοιχείο του φόβου και αποκτώντας τη συνήθεια να αισθανόμαστε φόβο ή θάρρος, άλλοι γινόμαστε ανδρείοι κι άλλοι δειλοί. Το ίδιο συμβαίνει και σε σχέση με τις επιθυμίες και την οργή˙ άλλοι δηλαδή γίνονται σώφρονες και πράοι και άλλοι ακόλαστοι και οργίλοι, οι πρώτοι με το να συμπεριφέρονται έτσι στις περιστάσεις αυτές και οι άλλοι με τον αντίθετο τρόπο. Και με έναν λόγο, τα μόνιμα στοιχεία του χαρακτήρα μας διαμορφώνονται με την επανάληψη όμοιων ενεργειών. Γι’ αυτό πρέπει να προσδίδουμε στις ενέργειές μας μια ορισμένη ποιότητα˙ γιατί τα μόνιμα στοιχεία του χαρακτήρα μας είναι αντίστοιχα προς τις διαφορές που οι ενέργειες αυτές παρουσιάζουν μεταξύ τους. Δεν έχει λοιπόν μικρή σημασία* να αποκτά κανείς από την πιο μικρή ηλικία αυτές ή εκείνες τις συνήθειες, αντίθετα, έχει πολύ μεγάλη σημασία, ή μάλλον σημαίνει το παν.


Β 1.
φαύλης: Στο σημείο αυτό επιχειρείται από τον φιλόσοφο μια διάκριση μεταξύ των πολιτευμάτων. Αυτά χωρίζονται σε καλά και λιγότερο καλά. Ο Αριστοτέλης συνήθως κάνει διάκριση ανάμεσα στα ορθά πολιτεύματα και τις παρεκβάσεις τους, δηλαδή τις εκτροπές από αυτά. Αυτή τη διάκριση τη συναντάμε στα Πολιτικά. Εδώ όμως δεν αναφέρεται σ’ αυτό˙ εδώ προϋποτίθεται ότι ο νομοθέτης επιδιώκει σε κάθε περίπτωση το καλό των πολιτών˙ απλώς μπορεί να μην έχει πάντοτε επιτυχία στον στόχο του αυτόν. Παρόμοια, σε άλλο χωρίο των Ηθικών Νικομαχείων, ο Αριστοτέλης κάνει λόγο για νόμο που είναι κείμενος ὀρθῶς και έχει επιτυχία, και για νόμο ἀπεσχεδιασμένον (δηλαδή προχειροφτιαγμένο) που δεν έχει επιτυχία. Ένα πολίτευμα θεωρείται, επομένως, επιτυχημένο όταν επιτυγχάνεται ο στόχος του νομοθέτη, που είναι η ευδαιμονία της πόλης και των πολιτών. Όσο, λοιπόν, εξαρτάται από τους νομοθέτες, όλα τα πολιτεύματα είναι καλά, αφού όλων των νομοθετών πρόθεση είναι η επίτευξη της ευδαιμονίας της πόλης με το να κάνουν τους πολίτες ενάρετους, θεσπίζοντας σωστούς νόμους. Οι πολίτες εφαρμόζοντας τους νόμους αυτούς κατακτούν την αρετή και μέσω αυτής την ευδαιμονία. Άρα, αν διαπιστώνουμε διαφορά ενός πολιτεύματος από ένα άλλο, πρόκειται στην ουσία για διαφορά ως προς τον βαθμό τελειότητας στην επίτευξη του στόχου τους. Ωστόσο ακόμα και με το λιγότερο τέλειο πολίτευμα δεν περνάμε στην περιοχή του κακού. Σε μια «φαύλη πολιτεία» οι πολίτες δεν απολαμβάνουν το ίδιο αποτέλεσμα με τους πολίτες της «αγαθής πολιτείας»: δε βιώνουν την κατάκτηση του απόλυτου αγαθού, της ευδαιμονίας.

… καί γίνεται … καί φθείρεται:
Ο Αριστοτέλης προσπαθώντας να αποδείξει ότι οι ηθικές αρετές δεν υπάρχουν εκ φύσεως, αναφέρει δύο έννοιες, τη γένεση και τη φθορά, που αποτελούν θεμελιώδες αντιθετικό ζεύγος ήδη από την αρχή της φιλοσοφικής σκέψης (κι ένα έργο του Αριστοτέλη έχει τον τίτλο «Περί γενέσεως καί φθορᾶς»). Γένεσις είναι η δημιουργία, ενώ φθορά η καταστροφή. Και τα δύο αυτά μέλη της αντίθεσης στην ενότητα αυτή συνδυασμένα με την αρετή, έχουν άμεση σχέση τόσο με τον εθισμό όσο και με την ηθική πράξη. Ο φιλόσοφος ήδη διαπίστωσε ότι τις ηθικές αρετές τις αποκτούμε αφού ενεργήσουμε πρώτα, δηλαδή με την άσκηση και τον εθισμό, όπως μαθαίνουμε μια τέχνη. Επιδιώκει, λοιπόν, να υπογραμμίσει ότι τόσο η γένεση όσο και η φθορά της αρετής (και τέχνης) έχουν την ίδια αρχή και γίνονται με τα ίδια μέσα: με τον εθισμό. Εκείνο, δηλαδή, που έχει κυρίως σημασία, είναι ο τρόπος άσκησης και εθισμού, η ποιότητα των ενεργειών του ανθρώπου, οι καλοί ή κακοί τρόποι δράσης και συμπεριφοράς. Ανάλογα με αυτούς δημιουργούνται οι καλές ή κακές συνήθειες. Από τις πρώτες διαμορφώνονται οι ηθικές αρετές. Γι’ αυτό ακριβώς και έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος με τον οποίο θα συνηθίσουμε να ενεργούμε από τη νεανική ηλικία. Αυτό είναι το αντικείμενο της Παιδείας / Αγωγής.

αἱ ἕξεις:
Η λέξη ετυμολογικά παράγεται από το θέμα του μέλλοντα του ρήματος «ἔχω» και συγκεκριμένα από το σεχ- > hεχ- > ἑχ + την παραγωγική κατάληξη -σις, η οποία δηλώνει ενέργεια. Αρχικά σήμαινε την κατοχή, την απόκτηση, και μάλιστα την ίδια την προσπάθεια για απόκτηση ή κατοχή. Για τον Αριστοτέλη η λέξη απέκτησε ηθικό περιεχόμενο: είναι τα μόνιμα στοιχεία του χαρακτήρα μας, που αποκτιούνται με την επίμονη άσκηση και την επανάληψη κάποιων συγκεκριμένων ενεργειών. Σήμερα η λέξη έχει αποκτήσει ψυχολογικό περιεχόμενο και είναι η συνήθεια ως αποτέλεσμα επανάληψης, μάθησης ή συνεχούς επίδρασης του ίδιου παράγοντα. Κατά τον Αριστοτέλη οι «ἕξεις» είναι ένα από τα τρία «γινόμενα ἐν τῇ ψυχῇ» και αποτελεί την έννοια «γένους» της αρετής. Ως έννοια έχει ουδέτερο περιεχόμενο, καθώς υπάρχουν καλές και κακές έξεις. Αρετές αποτελούν οι καλές έξεις, που προκύπτουν από την επανάληψη όμοιων ενάρετων πράξεων. Μάλιστα, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, δεν αρκεί κάποιος να κάνει ενάρετες πράξεις, για να αποκτά καλές έξεις και, άρα, αρετές, αλλά να τις κάνει όπως ο ενάρετος άνθρωπος, δηλαδή να αποτελούν πηγή χαράς και ευχαρίστησης. Ρόλο σημαντικό σε όλα αυτά παίζει η ορθή αγωγή, που πρέπει να ξεκινά από την παιδική ηλικία. Όπως διαβάζουμε αλλού στα Ηθικά Νικομάχεια, συμβαίνει και το αντίστροφο: οι έξεις γίνονται η πηγή των αντίστοιχων ενεργειών, και έτσι δημιουργείται ένας κύκλος. Ας πάρουμε ως παράδειγμα την ανδρεία: συνηθίζοντας να περιφρονούμε τους κινδύνους γινόμαστε ανδρείοι, και, αφού γίνουμε ανδρείοι, μπορούμε να αντιμετωπίζουμε ακόμη καλύτερα αυτά που προκαλούν φόβο.


Β 2.
Ο Αριστοτέλης επιδιώκει να αποδείξει ότι οι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως. Στην προσπάθειά του αυτή στην πρώτη παράγραφο του κειμένου δίνει παραδείγματα σχετικά με τον τρόπο που ένας άνθρωπος μαθαίνει μια τέχνη. Αποδεικνύει με αυτά ότι εκείνο που έχει σημασία για τη γένεση (: κατάκτηση) και φθορά τους είναι ο τρόπος άσκησης και εθισμού, δηλαδή η ποιότητα των ενεργειών που επαναλαμβάνει, οι καλοί ή κακοί τρόποι συμπεριφοράς.
Ο φιλόσοφος στο σημείο αυτό εισάγει τον νέο συλλογισμό του με το επίρρημα οὕτω, που δηλώνει σύνδεση με την προηγούμενη ενότητα, στην οποία γίνεται αναφορά στις τέχνες και ταυτόχρονα μετάβαση, με αναλογική θεώρηση, από τις τέχνες στις αρετές. Δηλαδή ανάλογα με τα προηγούμενα, το ίδιο συμβαίνει στις αρετές.
Ο Αριστοτέλης, ο οποίος θεωρεί ότι η αρετή έχει και κοινωνική διάσταση, για να τεκμηριώσει αυτή την άποψη, αναφέρεται σε παραδείγματα της καθημερινής ζωής του ανθρώπου, αφού αυτός αποκτά αρετή μέσα από τη δράση του στην κοινωνία. Απαριθμεί αντιθετικά τόσο ηθικές ιδιότητες όσο και καταστάσεις του θυμικού (: της ψυχής), για να κάνει σαφέστερη τη διαπίστωσή του για τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην ποιότητα των ενεργειών του ανθρώπου και τις καλές ή κακές συνήθειες που οδηγούν – ή όχι – στις ηθικές αρετές. Ενδεικτικά παραθέτει τέσσερα αντιθετικά ζεύγη, που εκφράζουν ηθικές ιδιότητες και συναισθηματικές καταστάσεις. Διαπιστώνει, λοιπόν, ότι στις συναλλαγές του με τους άλλους ανθρώπους καθημερινά κάποιος, ανάλογα με τον τρόπο που συνηθίζει να συμπεριφέρεται, γίνεται δίκαιος ή άδικος. Ερχόμενος αντιμέτωπος με καταστάσεις που προκαλούν φόβο, μπορεί να αναδειχτεί ανδρείος ή δειλός. Αντιμετωπίζοντας καταστάσεις που έχουν σχέση με τις επιθυμίες άλλοι γίνονται σώφρονες, ενώ άλλοι ακόλαστοι. Τέλος, ως προς αυτά που προκαλούν οργή, άλλοι αποκτούν την ιδιότητα του πράου κι άλλοι του οργίλου («πράττοντες γάρ τά … ἐκ τοῦ οὑτωσί»).
Η αρετή, λοιπόν, πραγματώνεται μέσα από τις όμοιες ενέργειες, οι οποίες δημιουργούν τις έξεις, δηλαδή τα μόνιμα στοιχεία του χαρακτήρα. Ο Αριστοτέλης με τον αναλογικό συλλογισμό που εξέθεσε, απέδειξε για άλλη μια φορά ότι οι ηθικές αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, αλλά είναι αποτέλεσμα εθισμού.

v  Μείζων προκειμένη: Όσα δεν υπάρχουν εκ φύσεως, όπως οι τέχνες, είναι αποτέλεσμα έξης.
v  Ελάσσων προκειμένη: Όμοια, οι ηθικές αρετές (δικαιοσύνη, ανδρεία, σωφροσύνη, πραότητα) είναι αποτέλεσμα έξης.
v  Συμπέρασμα: Οι ηθικές αρετές δεν υπάρχουν «φύσει», αποκτώνται με εθισμό.

Β 3. Εισαγωγή:
Στην Ακαδημία του Πλάτωνα στην Αθήνα όπου ο Αριστοτέλης πήγε για να σπουδάσει, είχε την τύχη να συναντήσει σπουδαίους λόγιους. «Ένας τέτοιος λόγιος … ήταν ο Εύδοξος από την Κνίδο… η ψυχοσύνθεση του Πλάτωνα)».

Β 4.
γηγενής: γινόμενον, γίνεται, γίνονται, ἐγίνοντο, ἐπιγινομένην
ἐσθλός: ἐστίν, ἔσονται
μισαλλοδοξία: συναλλάγμασι
δέος: δεινοῖς, δειλοί
στρεβλός: ἀναστρέφεσθαι



ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Μου φαίνεται (νομίζω) ότι λες (παρουσιάζεις) ικανοποιητική απόδειξη, είπα εγώ, ότι δεν είναι αυτή η τέχνη αυτών που κατασκευάζουν λόγους (των ρητόρων), την οποία αν αποκτήσει κάποιος μπορεί να είναι ευτυχισμένος. Κι όμως εγώ νόμιζα ότι κάπου εδώ θα εμφανιστεί (θα φανεί) η γνώση (η επιστήμη) την οποία βέβαια αναζητούμε από παλιά. Και βέβαια και οι άνδρες αυτοί που κατασκευάζουν λόγους, όταν συναναστρέφομαι (είμαι) μαζί τους, μου φαίνονται, Κλεινία, ότι είναι πάρα πολύ σοφοί και η ίδια η τέχνη τους θεϊκή (εξαίσια) και σπουδαία (υψηλής αξίας). Όμως δεν είναι καθόλου παράδοξο (αξιοθαύμαστο – άξιο απορίας). Γιατί είναι μικρό μέρος της τέχνης των μάγων και λίγο κατώτερη από εκείνη. Γιατί η τέχνη αφενός των μάγων είναι γήτεμα και φιδιών και αραχνών και σκορπιών και των άλλων θηρίων και ασθενειών, ενώ (αφετέρου) η άλλη ( η τέχνη αυτών που κατασκευάζουν λόγους – των ρητόρων) τυχαίνει να είναι σαγήνη (γοητεία) και ανακούφιση (παρηγοριά) και των δικαστών κι αυτών που συμμετέχουν στην εκκλησία του δήμου και των άλλων ανθρώπων.

Γ2.
φάτε
      ἐκτῶ
      τινῶν
      εὒδαιμον
ᾠήθη
πεφάνθω
παλαίτερον
κήλησι
τύχοιεν
ἐσομέναις

Γ3α.
μοι: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου από το ρήμα δοκεῑς.
εὐδαίμων: κατηγορούμενο στο τις από το συνδετικό ρήμα εἴη ἄν.
ἣν: αντικείμενο στο ρήμα ζητοῦμεν.
ἐκείνης: γενική συγκριτική από το επίθετο ὑποδεεστέρα ( συγκριτικός βαθμός)
οὖσα: κατηγορηματική μετοχή από το ρήμα τυγχάνει, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος (ἡ δε).

Γ3β.
κτησάμενος: υποθετική μετοχή
ανάλυση: εἰ κτήσαιτο.
αιτιολόγηση: αναλύεται σε δευτερεύουσα υποθετική πρόταση, η οποία εκφέρεται με εἰ + ευκτική, διότι πρόκειται για λανθάνοντα υποθετικό λόγο του οποίου η απόδοση είναι δυνητική ευκτική (εἴη ἄν) και επομένως δηλώνει την απλή σκέψη του λέγοντος.
(τύπος υποθετικού λόγου: εἰ + ευκτική : η υπόθεση,

δυνητική ευκτική : η απόδοση)



Επιμέλεια:
Άντα Κουτουβάλα
Κατερίνα Ζάχου


Δευτέρα, 16 Μαΐου 2016

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2016


ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄) ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ
Η φιλία 

Η φιλία, δώρο ακριβό και ευτύχημα σπάνιο, έχει πανάρχαιους τίτλους ευγένειας. Την εχάρηκαν άνθρωποι εκλεκτοί, σε όλα τα γεωγραφικά και τα ιστορικά πλάτη της οικουμένης, και την εγκωμίασαν ποιητές, σοφοί, πολιτικοί με τον τρόπο του ο καθένας, αλλά όλοι με την ίδια συγκίνηση. Άλλωστε, εκτός από την καταγωγή της λέξης (που είναι κατευθείαν παράγωγο του κύριου για την «αγάπη» ρήματος: φιλείν), και μόνο το γεγονός ότι, για να τονίσουμε την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη μας προς τα πιο οικεία μας πρόσωπα, δηλώνουμε ότι τους θεωρούμε «φίλους», μαρτυρεί πόσο ψηλά η κοινή συνείδηση τοποθετεί τη φιλία. 

Τι είναι η φιλία; «Εύνοια», φυσικά, όπως λέγει ο Αριστοτέλης• να έχεις, δηλαδή, καλές διαθέσεις απέναντι σ’ έναν άνθρωπο, να αισθάνεσαι στοργή γι’ αυτόν, να επιζητείς την συντροφιά του και να θέλεις την ευτυχία του• να είσαι εύνους προς κάποιον και αυτός εύνους προς εσένα• να υπάρχει ανταπόκριση, αμοιβαιότητα στα αισθήματά σας, να τον αγαπάς και να τον τιμάς κι εκείνος, επίσης, να σε αγαπά και να σε τιμά. Γι’ αυτό, όσο τρυφερές κι αν είναι οι σχέσεις μας με τα άψυχα, δεν λέγονται φιλία. Όταν αγαπούμε ένα άψυχο πράγμα, αυτό που αισθανόμαστε δεν είναι φιλία.

Μπορούμε να διακρίνουμε τρία είδη φιλικών σχέσεων, κατά τον Αριστοτέλη: «διά το χρήσιμον», «δι’ ηδονήν», «διά το αγαθόν». Στην πρώτη περίπτωση, συνδεόμαστε μ’ έναν άνθρωπο, επειδή ο ένας μας είναι στον άλλο χρήσιμος (για τις υποθέσεις, τις ανάγκες, τη σταδιοδρομία, τις πολιτικές φιλοδοξίες μας κ.τ.λ.). Στη δεύτερη, διατηρούμε στενές σχέσεις μαζί του, επειδή μας προξενεί ευχαρίστηση (είναι διασκεδαστικός, έξυπνος συνομιλητής, επιδέξιος συμπαίκτης κ.τ.λ.). Και στις δύο περιπτώσεις, «αγαπούμε» τον άλλο κι εκείνος μας «αγαπά» όχι για την ανθρώπινη ποιότητά μας, επειδή, δηλαδή, είμαι εγώ αυτός που είμαι και είναι εκείνος αυτός που είναι (κατά το σώμα και την ψυχή, το ήθος, το πνεύμα), αλλά επειδή κάτι άλλο περιμένουμε απ’ αυτόν και αυτός από εμάς, ένα κέρδος (υλικό ή ηθικό) ή μιαν απόλαυση (την τέρψη της ευχάριστης συναναστροφής). 

Του τρίτου είδους ο φιλικός δεσμός είναι η τέλεια, η ουσιαστική και ακατάλυτη φιλία. Τον κάνω συντροφιά, τον τιμώ, τον αγαπώ, με κάνει συντροφιά, με τιμά, με αγαπά, όχι επειδή περιμένω απ’ αυτόν ή εκείνος περιμένει από μένα ωφέλεια (με όλο που βέβαια και μπορώ και θα τον ωφελήσω, όπως και εκείνος επίσης, και μπορεί και θα με ωφελήσει), ούτε επειδή μου είναι ευχάριστος και του είμαι ευχάριστος (με όλο που πραγματικά αισθανόμαστε ευχαρίστηση ο ένας κοντά στον άλλο), αλλά επειδή, όντας ο καθένας μας αυτό που είναι, μοιάζουμε ο ένας στον άλλο –η ομοιότητά μας βρίσκεται στην ανθρώπινη αξία μας, στο υψηλό ποιόν της ανθρωπιάς μας. Η τέλεια, λοιπόν, φιλία είναι συνάντηση και δεσμός δύο προσώπων απάνω στον ίδιο ηθικό άξονα, στην ίδια αξιολογική κλίμακα. Θεμέλιο και εγγύηση της αγάπης τους είναι η «αρετή», και επειδή η αρετή είναι «κτήμα ες αεί» του ανθρώπου, ούτε αλλοτριώνεται, ούτε φθείρεται• οι φιλίες που δημιουργούνται απάνω σ’ αυτή τη βάση είναι σταθερές και μόνιμες, αδιάλυτες.

Φίλος είναι ο παραστάτης και σύμμαχός μας στον τραχύ αγώνα να υπάρξουμε, να σηκώσουμε το βάρος της ανθρωποσύνης μας, χωρίς να συντριβούμε ή να ευτελιστούμε. Όταν σε μια βαρυσήμαντη καμπή του βίου μελετούμε ή επιχειρούμε κάτι πολύ σοβαρό και επικίνδυνο, έχουμε ανάγκη από ένα καλόγνωμο σύμβουλο και αυστηρό κριτή, για να συζητήσουμε μαζί του ελεύθερα και χωρίς περιστροφές το πρόβλημά μας. Ποιος μπορεί να είναι αυτός ο σύμβουλος και κριτής; Μπορεί το πρόσωπο τούτο να είναι άλλος εκτός από τον φίλο; 

Ε.Π. Παπανούτσος, Πρακτική Φιλοσοφία, σσ. 111-121, 
 Εκδόσεις Νόηση, Αθήνα, 2008 (Διασκευή). 

A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90-110 λέξεις).
 Μονάδες 25 

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, σύμφωνα με το κείμενο, τις παρακάτω διαπιστώσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη: 
α. Ακόμα και οι τρυφερές σχέσεις μας με τα άψυχα είναι φιλία. 
β. Η αμοιβαιότητα των αισθημάτων είναι απαραίτητη προϋπόθεση της φιλίας. 
γ. Η φιλία δεν αποκλείει την προσδοκία οποιασδήποτε υλικής ανταμοιβής και ευχαρίστησης. 
δ. Η τέλεια φιλία είναι εκείνη που στηρίζεται σε ηθικές αξίες. 
ε. Σε μια δύσκολη στιγμή της ζωής μας μπορούμε να στηριχτούμε και σε άλλους συμπαραστάτες και συμβούλους εκτός από έναν φίλο. 
 Μονάδες 10 

Β2. α) Να βρείτε δύο τρόπους ανάπτυξης της τρίτης παραγράφου του κειμένου «Μπορούμε να διακρίνουμε … (την τέρψη της ευχάριστης συναναστροφής).» και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με αναφορές στο κείμενο. 
 Μονάδες 4 
β) Ποια νοηματική σχέση εκφράζουν οι παρακάτω διαρθρωτικές λέξεις; Άλλωστε (1η παράγραφος) δηλαδή (2η παράγραφος) Όταν (2η παράγραφος) λοιπόν (4η παράγραφος). 
 Μονάδες 4 

Β3. α) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: εγκωμίασαν, ευχαρίστηση, συναναστροφής, ακατάλυτη, φθείρεται. 
Μονάδες 5 
 β) Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: οικεία, επιδέξιος, ωφέλεια, αξία, αυστηρό. 
 Μονάδες 5 

Β4. α) Να αιτιολογήσετε τη χρήση των εισαγωγικών και της παρένθεσης στις παρακάτω περιπτώσεις της τρίτης παραγράφου: «διά το χρήσιμον» «αγαπά» (υλικό ή ηθικό). 
 Μονάδες 3 
β) Να αιτιολογήσετε τη λειτουργία του β΄ ενικού ρηματικού προσώπου στη δεύτερη παράγραφο και του α΄ πληθυντικού στην τρίτη παράγραφο. 
Μονάδες 4 

 Γ1. Σε ομιλία 500-600 λέξεων που θα γράψετε για να εκφωνήσετε σε εκδήλωση του σχολείου σας, με θέμα τις ανθρώπινες σχέσεις στη σύγχρονη εποχή, να εκθέσετε: 
α) τα χαρακτηριστικά της γνήσιας φιλίας, όπως εσείς την αντιλαμβάνεστε και 
β) την άποψή σας σχετικά με τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης/διαδικτύου στη δημιουργία σχέσεων φιλίας. 
 Μονάδες 40 

Ενδεικτικές απαντήσεις

Α1. 

Θεματικό κέντρο: Γνωρίσματα και σημασία της φιλίας 

1η παράγραφος: Διαχρονική και οικουμενική η αξία της φιλίας 

2η παράγραφος: Βασικά γνωρίσματα της φιλίας η θετική προδιάθεση προς τον άλλο / τα θετικά συναισθήματα προς το συνάνθρωπο 

3η παράγραφος: Στήριξη φιλίας κάποτε στον ωφελιμισμό και κάποτε στην απόλαυση - ευχαρίστηση που μας προσφέρει ο άλλος 

4η παράγραφος: Η πραγματική φιλία είναι δεσμός μεταξύ ατόμων με κοινές ηθικές αξίες - με αρετή 

5η παράγραφος: Ο φίλος είναι συμπαραστάτης, σύμμαχος, σύμβουλός μας στην προσπάθειά μας να διαφυλάξουμε την ύπαρξή μας 

Β1. 
α. Λ 
β. Σ 
γ. Σ 
δ. Σ 
ε. Λ 

Β2. 
α)
Διαίρεση : ‘’Μπορούμε να διακρίνουμε . . . προξενεί ευχαρίστηση’’
Αιτιολόγηση : ‘’Και στις δύο περιπτώσεις . . . επειδή . . . απόλαυση’’ 
[Παραδείγματα : (είναι διασκεδαστικός, έξυπνος συνομιλητής . . . κ.τ.λ)] 

β) Άλλωστε: προσθήκη
δηλαδή: επεξήγηση
Όταν: χρονική - υποθετική σχέση
λοιπόν: συμπέρασμα 

Β3. 
α)
εγκωμίασαν: εξύμνησαν, επαίνεσαν, εκθείασαν 
ευχαρίστηση: χαρά, ικανοποίηση, ευαρέσκεια, απόλαυση, αγαλλίαση, τέρψη 
συναναστροφής: σχέσης, επαφής, παρέας 
ακατάλυτη: άφθαρτη, ανθεκτική, αθάνατη 
φθείρεται: καταστρέφεται, αλλοιώνεται 

β) 
οικεία: άσχετα, άγνωστα 
επιδέξιος: αδέξιος, ανίκανος 
ωφέλεια: βλάβη, ζημία 
αξία: απαξία, ευτέλεια, αναξιότητα 
αυστηρό: ήπιο, επιεική 

Β4. 
α) 
‘’διά το χρήσιμον ‘’: για έμφαση στην αυτούσια παράθεση άποψης του Αριστοτέλη (στα αρχαία) ‘’αγαπά’’: για ανάδειξη της αμφιβολίας / υπαινιγμό ότι δεν είναι αυθεντικό το νόημα που περικλείεται 
(υλικό ή ηθικό): επεξήγηση του νοήματος που προηγήθηκε ως επιπρόσθετο συμπλήρωμα / παρεμβολή (μπορεί να παραλειφθεί). 

β)
β’ ενικό πρόσωπο (2η §): δείχνει/προσδίδει διάθεση επικοινωνίας και συναισθηματική προσέγγιση του συγγραφέα με τον αναγνώστη -> αμεσότητα, οικειότητα, ζωντάνια -> στοιχείο προφορικότητας α’ πληθυντικό πρόσωπο (3η §): τονίζεται η καθολικότητα / συλλογικότητα του νοήματος (ό, τι αναλύεται αφορά όλους), αλλά εντάσσοντας και τον εαυτό του ο συγγραφέας στο σύνολο προσδίδει ζωντάνια και αμεσότητα στο λόγο. 



Γ1. 
Επικοινωνιακό πλαίσιο: ομιλία / εισήγηση 

Προσφώνηση: Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί συμμαθητές, 


Πρόλογος:
Έναρξη με αναφορά στη σημασία των αξιών στην πρόοδο, την οργάνωση της κοινωνίας ή Αναφορά στην κοινωνική αποξένωση, τον ατομικισμό που κυριαρχούν στις μέρες μας 

Ζητούμενο 1ο: Γνωρίσματα γνήσιας φιλίας: 

-Αλληλοσεβασμός / Διασφάλιση ισότητας μεταξύ ατόμων / Κοινοί στόχοι / Ανεκτικότητα – αποδοχή της διαφορετικότητας, ιδιαιτερότητας / Αίσθηση ελευθερίας - ασφάλειας 

-Ανιδιοτέλεια / Αλληλεγγύη / Αγάπη / Αυτοθυσία / Στήριξη σε δυσκολίες 

-Ειλικρίνεια / Ουσιαστικός διάλογος / Ουσιαστική επικοινωνία / Ανταλλαγή απόψεων / Ουσιαστικοί δεσμοί / Εμπιστοσύνη 


Ζητούμενο 2ο: Διαδίκτυο / Μέσα κοινωνικής δικτύωσης -> ρόλος στη δημιουργία σχέσεων φιλίας 

Θετικός ρόλος / Προσφορά / Στήριξη φιλίας: Η ουσιαστική εκμετάλλευση των συγκεκριμένων μέσων μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη υγιών σχέσεων, στη διεύρυνση των κοινωνικών οριζόντων και άρα στη στήριξη τη διάθεση του ατόμου για ανάπτυξη φιλικών σχέσεων 

-Πλήθος ευκαιριών για επικοινωνία χωρίς τοπικούς περιορισμούς / Σε παγκόσμια κλίμακα / Δυνατότητα επιλογής ατόμων με κριτήριο το επίπεδο - ενδιαφέροντα - χαρακτηριστικά 

-Στήριξη ατόμων που χαρακτηρίζονται από εσωστρέφεια / Ελευθερία έκφρασης / Ανάπτυξη σχέσεων και αποφυγή της απομόνωσης / Τόνωση κοινωνικότητας 

-Δυνατότητα για κοινές δράσεις - ψυχαγωγία - ενασχόληση με κοινά ενδιαφέροντα - ανταλλαγή πληροφοριών - κοινές εργασίες . . . 

Αρνητικός ρόλος / Αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη υγιών σχέσεων: Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης χωρίς έλεγχο, περιορισμούς, μέτρο μπορεί να επιδράσει αρνητικά στην προσπάθεια του ατόμου, κυρίως του νέου, να επικοινωνήσει, να γίνει αποδεκτός 

-Απόσταση ατόμων /Σχέσεις απρόσωπες, επιφανειακές, απλοϊκές, χωρίς συναίσθημα 

-Κυριαρχία ανωνυμίας / Έλλειψη σεβασμού και ειλικρίνειας / διάθεση εκμετάλλευση του άλλου

-Συχνά φαινόμενα σήμερα η διαδικτυακή παρενόχληση, ο διαδικτυακός εκφοβισμός τα κακοπροαίρετα σχόλια με στόχο την υποτίμηση του συνανθρώπου 

 Επίλογος:
Αναφορά στην ανάγκη παροχής ουσιαστικής καλλιέργειας στο άτομο, ώστε να επιδιώκει τη γνήσια φιλία 
ή Αναφορά σε κινδύνους που εγκυμονεί η έλλειψη ουσιαστικών ανθρώπινων σχέσεων… 

Σας ευχαριστώ που με ακούσατε



Επιμέλεια:
Ζωή Δουβεντζίδου
Σωτήρης Ζάχος



Κυριακή, 3 Απριλίου 2016

Πώς μία τηλεοπτική κωμωδία καταστάσεων πυροδότησε την πτώση του δυτικού πολιτισμού

–του David Hopkins–

Θέλω να σας πω για μία δημοφιλή τηλεοπτική σειρά, τα επεισόδια της οποίας η γυναίκα μου κι εγώ βλέπουμε μανιωδώς μαζεμένα στο Netflix. Είναι η ιστορία ενός οικογενειάρχη, ενός επιστήμονα, μιας ιδιοφυΐας που έχει μπλέξει με λάθος παρέα. Σταδιακά τρελαίνεται και απελπίζεται, εξαιτίας του ίδιου του του εγωισμού. Μέσα από μια σειρά απανωτών αναποδιών, μετατρέπεται σε τέρας. Μιλάω, φυσικά, για τη σειρά Τα Φιλαράκια και τον τραγικό της ήρωα, τον Ross Geller.

Εσείς μπορεί να θεωρείται τη σειρά κωμωδία, αλλά δεν μπορώ να συμμεριστώ τα γέλια σας. Για μένα, Τα Φιλαράκια σηματοδοτούν έναν άγριο ενστερνισμό του αντιδιανοουμενισμού στην Αμερική: ένας χαρισματικός και έξυπνος άνθρωπος παρενοχλείται από τους ηλίθιους συμπατριώτες του. Αλλά ακόμα κι αν είστε της ίδιας με μένα άποψης, δεν έχει σημασία. Ο διαρκής καταιγισμός γέλιου του κοινού που παρακολουθεί ζωντανά τα γυρίσματα στο στούντιο μας υπενθυμίζει ότι οι δικές μας αντιδράσεις είναι αχρείαστες, περιττές.

Το ίδιο το τραγούδι των τίτλων είναι γεμάτο με προμηνύματα που μας λένε ότι η ζωή είναι εγγενώς απατηλή, η επιδίωξη της καριέρας για γέλια, η φτώχεια σε περιμένει στη γωνία και, ω ναι, η ερωτική σου ζωή τέλειωσε πριν καν αρχίσει. Αλλά πάντα θα περιστοιχίζεσαι από ηλίθιους. Αυτοί θα σου σταθούν. Είναι να μην αισθάνομαι ήδη καλύτερα;

Ίσως να πρέπει να πω λίγα πράγματα παραπάνω για τη σειρά προς χάρη των αμύητων. Αν θυμάστε τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές της δεκαετίας του 2000, και είχατε τότε πρόσβαση σε τηλεοπτική συσκευή, τότε θα θυμάστε και Τα Φιλαράκια. Η σειρά παιζόταν κάθε Πέμπτη βράδυ στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης και ήταν ένα τηλεοπτικό γεγονός που έπρεπε να δεις. Οι πρωταγωνιστές ήταν το πιο συμπαθητικό σύνολο που είχε ποτέ συγκεντρωθεί από υπεύθυνο διανομής: όλοι νέοι, όλοι μεσοαστοί, όλοι λευκοί, όλοι ετεροφυλόφιλοι, όλοι ελκυστικοί (αλλά ευπρόσιτοι), όλοι ηθικά και πολιτικά αδιάφοροι, και όλοι εφοδιασμένοι με ευκολοχώνευτους χαρακτήρες. Ο Joey είναι ο χαζούλης. Ο Chandler είναι ο σαρκαστικός. Η Monica είναι ιδεοψυχαναγκαστική. Η Phoebe είναι η χίπισσα. Η Rachel, εχμ, δεν ξέρω, της Rachel της αρέσει να ψωνίζει. Τέλος, υπάρχει και ο Ross. Ο Ross είναι ο διανοούμενος, ο ρομαντικός.

Τελικά, το κοινό της σειράς – περίπου 52,5 εκατομμύρια θεατές– στράφηκε εναντίον του Ross. Αλλά οι υπόλοιποι χαρακτήρες, τα φιλαράκια του Ross, ήταν εναντίον του από την αρχή (θυμηθείτε στο πρώτο επεισόδιο, εκεί όπου ο Joey λέει για τον Ross: «Όταν αυτός ο τύπος λέει “γεια”, θέλω να αυτοκτονήσω». Στην πραγματικότητα, οποτεδήποτε ο Ross λέει οτιδήποτε για τα ενδιαφέροντά του, τις σπουδές του, τις ιδέες του, πριν καν προλάβει να τελειώσει την πρότασή του, ένας από τους “φίλους” του δεν υπήρχε περίπτωση να μην αναστενάξει και να πει πόσο βαρετός είναι ο Ross, πόσο βλακώδες είναι το να είσαι έξυπνος, και ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτά που λέει ο Ross. Αυτό είναι το σύνθημα, κάθε φορά, για να γελάσει το ζωντανό κοινό στο στούντιο. Το ίδιο αστείο συνεχίστηκε, σχεδόν σε κάθε επεισόδιο, για 10 τηλεοπτικές περιόδους. Φταίει μετά ο Ross που τρελάθηκε;

Και, όπως σε μια ελληνική τραγωδία, ο ήρωάς μας εγκλωβίζεται σε μία προφητεία την οποία δεν μπορεί να αποφύγει. Οι παραγωγοί της σειράς, ως η φωνή των αμετάπειστων θεών, ανήγγειλαν ότι ο Ross πρέπει να καταλήξει με τη Rachel, εκείνη που ζει για να ψωνίζει. Ειλικρινά, νομίζω ότι θα μπορούσε να βρει κάποια καλύτερη.

Γιατί τέτοια συμπάθεια για τον Ross;
Η σειρά τελείωσε το 2004. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε το Facebook, τη χρονιά που ο George W. Bush επανεξελέγη για δεύτερη θητεία, τη χρονιά που τα τηλεοπτικά προγράμματα ριάλιτι έγιναν η κυρίαρχη δύναμη στην ποπ κουλτούρα, με το American Idol να ξεκινά την οχτάχρονη βασιλεία του τρόμου ως το Νο. 1 τηλεοπτικό πρόγραμμα στις ΗΠΑ, την ίδια χρονιά που η Paris Hilton ξεκίνησε τη δική της εταιρεία, πουλώντας ουσιαστικά τον τρόπο ζωής της, και εξέδωσε την αυτοβιογραφία της. Και ο Joey Tribbiani, ο γνωστός μας από Τα Φιλαράκια, πρωταγωνίστησε –μόνος του αυτή τη φορά– σε μια τηλεοπτική σειρά που ήταν παρακλάδι της προηγούμενης. Το 2004 ήταν το έτος που τα παρατήσαμε εντελώς και ασπαστήκαμε την ηλιθιότητα ως αξία. Δεν έχετε παρά να ρωτήσετε τους Green Day· το άλμπουμ τους American Idiot κυκλοφόρησε το 2004 και κέρδισε το Grammy για το Καλύτερο Ροκ Άλμπουμ. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει τελειότερος συγχρονισμός. Η απόρριψη του Ross σημάδεψε τη στιγμή που η Αμερική αναστέναξε, διακόπτοντας στη μέση μιας πρότασης τη φωνή της ορθής κρίσης.

Ναι, η θεωρία μου είναι ότι Τα Φιλαράκια ενδέχεται να έχουν πυροδοτήσει την πτώση του δυτικού πολιτισμού. Μπορεί να νομίζετε ότι είμαι τρελός. Αλλά, για να δανειστώ τα λόγια του Ross: «Ω, είμαι; Είμαι; Μου έχει στρίψει; Χάνω τα λογικά μου;» Το ξέρατε ότι το τραγούδι που αρχικά συνόδευε το δοκιμαστικό επεισόδιο της σειράς ήταν το “It’s the End of the World as We Know (And I Feel Fine)”“It’s the End of the World as We Know (And I Feel Fine)” των R.E.M.; Ένα μακάριο τραγούδι με προφητικό μήνυμα που σε μεγάλο βαθμό περνάει απαρατήρητο.

Το 2004 ήμουν δάσκαλος. Ήμουν υπεύθυνος της λέσχης σκακιστών του σχολείου μας. Έβλεπα πώς κορόιδευαν τους μαθητές μου, πώς τους εκφόβιζαν. Έκανα ό,τι μπορούσα για να τους υπερασπιστώ, αλλά δεν γινόταν να βρίσκομαι παντού. Οι μαθητές μου ήταν έξυπνοι, εντελώς σπασίκλες, και βρίσκονταν σε εχθρικό, ψυχρό έδαφος. Κάποιοι από τους συμμαθητές τους συχνά περίμεναν έξω από το γραφείο μου, έχοντας στήσει ενέδρα στους σκακιστές που συναντιόνταν εκεί την ώρα του μεσημεριανού. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως δάσκαλος, είχα κερδίσει τη φήμη του φονιά των νταήδων και υπερασπιστή των φυτών. Ένα σας λέω: οι νταήδες μπορεί να ήταν κακοί, αλλά ήξεραν ότι ο κύριος Hopkins ήταν πολύ χειρότερος. Ίσως τους διανοούμενους πάντα να τους παρενοχλούσαν και να τους έσπρωχναν στα αποδυτήρια, αλλά κάτι μέσα μου μού λέει ότι τώρα βρισκόμαστε στο χαμηλότερο σημείο όλων των εποχών – εκεί όπου η αλληλεπίδραση στα μέσα έχει αντικαταστήσει την αυθεντική αντιπαράθεση και την πολιτική επιχειρηματολογία, όπου οι πολιτικοί κρίνονται από το κατά πόσον θα θέλαμε να πιούμε μια μπύρα μαζί τους, όπου η επιστημονική ομοφωνία απορρίπτεται, όπου η επιστημονική έρευνα είναι υποχρηματοδοτούμενη, όπου η δημοσιογραφία πνίγεται στα κουτσομπολιά περί διασημοτήτων.

Βλέπω τον πισινό της Kim Kardashian πάνω-πάνω στο CNN.com και τρομοκρατούμαι.
Ίσως όλο αυτό να μην είναι παρά άκακη πλάκα. Κάπως σαν το γέλιο του καλοπροαίρετου ζωντανού κοινού στο στούντιο; Ίσως. Αλλά είμαι ειλικρινά προβληματισμένος που δεν έχουμε κάνει αρκετά για να καλλιεργήσουμε τη διανοητική περιέργεια μέσα στον πολιτισμό μας.

Ευτυχώς, έχει αρχίσει να οργανώνεται η αντίσταση. Άνθρωποι με κότσια, που δεν φοβούνται να αρχίσουν μια πρόταση λέγοντας: «Το ήξερες ότι…». Αυτοί είναι οι Ross του κόσμου τούτου. Τους είδα στη λέσχη σκακιστών. Και τους βλέπω στην πόλη μου, κρυμμένους στο μουσείο τέχνης, σκυμμένους πάνω από βιβλία σε παλαιοβιβλιοπωλεία, να ανταλλάσσουν φευγαλέες ματιές σε δημόσιες βιβλιοθήκες και καφετέριες, και να προσπαθούν να περάσουν απαρατήρητοι στα σχολεία, τα κολέγια και τα πανεπιστήμιά μας.
Δεν είχε καμία τύχη ο Ross. Τρελάθηκε και, ναι, όντως κατάντησε ενοχλητικός.
Συνεπώς, πώς διατηρούμε τα λογικά μας σε έναν ηλίθιο, ηλίθιο κόσμο; Δεν θα ήμουν καλός δάσκαλός αν δεν είχα προετοιμάσει μερικές ιδέες.

(1) Διάβασε ένα ρημαδο-βιβλίο.Διάβασε ένα ρημαδο-βιβλίο. Κάτι ξεχωριστό συμβαίνει όταν βάζεις στην πάντα τις ανόητες περισπάσεις του σύγχρονου πολιτισμού και βυθίζεσαι σε ένα μυθιστόρημα. Ανοίγεσαι σε νέες ιδέες, νέες εμπειρίες, νέες προοπτικές. Είναι ένα πείραμα πάνω στην υπομονή και τη σύνεση. Το New School for Social Research στη Νέα Υόρκη απέδειξε ότι η ανάγνωση λογοτεχνίας βελτιώνει την κατανόηση του άλλου. Είναι γεγονός. Το διάβασμα σε κάνει κάπως λιγότερο μαλάκα. Συνεπώς, διάβαζε συχνά. Διάβασε δύσκολα βιβλία. Διάβασε αμφιλεγόμενα βιβλία. Διάβασε ένα βιβλίο που θα σε κάνει να κλάψεις. Διάβασε κάτι αστείο. Αλλά διάβασε.

(2) Μάθε κάτι. Το μυαλό σου είναι ικανό για τόσο πολλά. Τάισέ το. Μάθε κάτι καινούριο. Η μεγαλύτερη απειλή για την πρόοδο είναι η πεποίθηση ότι κάτι είναι υπερβολικά μπερδεμένο για να φτιαχτεί. Η φτώχια είναι μόνιμη. Ο ρατσισμός θα υπάρχει πάντα. Η σύγκρουση Ισραηλινών-Παλαιστινίων είναι υπερβολικά δύσκολη για να την καταλάβει κανείς. Το σύστημα της δημόσιας εκπαίδευσης έχει καταστραφεί. Μορφώσου μόνος σου, έτσι ώστε να μπορείς να πάρεις μέρος στη συζήτηση. Μάθε κάτι επιστημονικό, κάτι που να έχει μέσα μαθηματικά. Εξερεύνησε τη φιλοσοφία. Σπούδασε παλαιοντολογία. Προσπάθησε να μάθεις μια ξένη γλώσσα. Δεν χρειάζεται να βάλεις στόχο να τη μάθεις φαρσί, απλώς βάλε μερικές ακόμα λέξεις στο κεφάλι σου. Παρακολούθησε μια εκπαιδευτική διαδικτυακή μετάδοση. Καθηγητές από πανεπιστήμια όπως το Harvard, το Yale, το Columbia και το Stanford προσφέρουν τις διαλέξεις τους δωρεάν. Αναλογίσου τι θα μπορούσες να μάθεις. Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισα ως δάσκαλος ήταν να πείθω μαθητές ότι ήταν έξυπνοι, αφού πρώτα κάποιος τους είχε πει ότι ήταν χαζοί.

(3) Σταμάτα να αγοράζεις τόσο πολλά σκατά. Μπορεί αυτό να ακούγεται ανακόλουθο, αλλά είμαι πεπεισμένος ότι η καταναλωτική κουλτούρα και η κουλτούρα των ηλιθίων συνδέονται στενά. Απλοποίησε τη ζωή σου. Η ηλιθιότητα κυριαρχεί στο πολιτισμικό μας τοπίο επειδή πουλάει περισσότερα επώνυμα αθλητικά παπούτσια και πλαστικά χάμπουργκερ. Αν κάτσουμε να αναλογιστούμε προσεκτικά τι φέρνουμε μέσα στα σπίτια μας, είναι λιγότερο πιθανό να μας χειραγωγήσουν οι κενές καταναλωτικές παρορμήσεις.

Τέλος, προστάτεψε τους σπασίκλες. Ένας προγραμματιστής λογισμικού από το Seattle κάνει περισσότερα για να ανακουφίσει την παγκόσμια φτώχια και τις ασθένειες μέσω του Ιδρύματος των Bill και Melinda Gates απ’ ό,τι οποιοδήποτε άλλο άτομο στην Αμερική τώρα που μιλάμε. Οι σπασίκλες φτιάχνουν τα εμβόλια. Οι σπασίκλες σχεδιάζουν τις γέφυρες και τους δρόμους. Οι σπασίκλες γίνονται δάσκαλοι και βιβλιοθηκάριοι. Χρειαζόμαστε περισσότερους από αυτούς τους ενοχλητικά έξυπνους ανθρώπους, γιατί εκείνοι είναι που κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Δεν γίνεται να τους έχουμε να ζαρώνουν φοβισμένοι μπροστά σε μία κοινωνία που δυσανασχετεί με κάθε λέξη που βγαίνει από το στόμα τους. Ο Ross χρειάζεται καλύτερους φίλους.

Πηγή: How a TV Sitcom Triggered the Downfall of Western Civilization, by DAVID HOPKINS


Κυριακή, 27 Μαρτίου 2016

Για μια νέα Ιερά Συμμαχία

Επόμενος σταθμός: Δυστοπία

ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΣΟΥΝΑΚΗ

Ένα δράμα σε εξέλιξη. Και πόσο μπορεί να «εξελίσσεται» ένα δράμα; Μέρες, μήνες, χρόνια; Ηδη τις τελευταίες μέρες η κατάσταση έχει επιδεινωθεί τόσο, ώστε ένα θανατηφόρο «ατύχημα» να μοιάζει μονόδρομος. Οι ΜΚΟ, που μέχρι σήμερα συντηρούσαν μια στοιχειώδη καθημερινότητα στους περισσότερους από 12.000 πρόσφυγες και μετανάστες, αποχωρούν και επιστρέφουν αποσπασματικά, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας, γιατί υπάρχουν εντάσεις μεταξύ των προσφύγων.

Ρητορικές μπούμερανγκ

ΤΑΣΟΥΛΑ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ

  "...Οι πολιτισμοί δεν είναι «μπλοκ» που γεννούν συγκρούσεις επειδή δεν επιδέχονται αλλοίωση (και μόνο η ύπαρξη ενός άλλου πολιτισμού διαψεύδει την πεποίθηση ότι υφίστανται μόνον οι δικές μας αξίες), ούτε η απειλή που νιώθει κανείς, όταν οι ξένες αξίες κάνουν λιγότερο απόλυτες τις δικές του, είναι δυνατόν να προκαλέσουν συρράξεις. Τις συγκρούσεις προκαλούν πολιτικές ομάδες. Μέχρι στιγμής στην ιστορία οι πολιτικοί σκοποί (η τάση εξάπλωσης και κυριαρχίας, η δίψα για δύναμη και επιβολή είναι πολιτικοί σκοποί) ήταν ισχυρότεροι από τους πολιτισμικούς, που παρακάμπτονταν –με «παράδοξες» συμμαχίες– όποτε το επέβαλαν οι πολιτικές συνθήκες..."

Aκέφαλη η κοινωνία αντιστέκεται

Κυριακή, 28 Φεβρουαρίου 2016

SOS από την ΤτΕ για τη σύγχρονη μετανάστευση των Ελλήνων

Τα ψηφιακά μέσα μάς καθορίζουν

Κυριακή, 17 Ιανουαρίου 2016

«Ποιοι, επιτέλους, πετυχαίνουν»;


Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι πλέον γνωρίζω. Και το να γνωρίζεις δεν είναι πάντα καλό. Μετά, όμως, από δυο δεκαετίες και... μέσα σε αίθουσες, γνωρίζω την απάντηση. Όταν κάποιος με ρωτάει, εγώ γνωρίζω. Γνωρίζω ποιοι μαθητές θα πετύχουν, ποιοι θα κινηθούν στη μετριότητα και -από πολύ νωρίς- ποιοι θα αποτύχουν. Αυτό, όμως, είναι πρόβλημα. Πρόβλημα, γιατί αυτό που γνωρίζω, συνήθως, δεν μπορώ και να το πω άμεσα στον ενδιαφερόμενο. Πρόβλημα, όμως, και επειδή πια δυσκολεύομαι να το κρύψω. Τα πάντα το δηλώνουν. Οι περισσότεροι, ευτυχώς, δεν θέλουν πραγματικά να ξέρουν, οπότε τη βγάζω καθαρή.

ΣΩΤΗΡΗΣ π. ΖΑΧΟΣ: Τελείες, παράγραφοι και... κενά

ΣΩΤΗΡΗΣ π. ΖΑΧΟΣ: Τελείες, παράγραφοι και... κενά

Δευτέρα, 7 Δεκεμβρίου 2015

Οι γενιές της ενοχής

ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

...Μια νεόπλουτη ενοχική Ελλάδα που δεν τόλμησε να νουθετήσει τα παιδιά της. Παιδιά της είναι η ανομία, οι καταλήψεις, οι καταστροφές, η κατάλυση της δημόσιας ασφάλειας και η κατάντια της σημερινής πολιτικής τάξης. Κοινώς η ανικανότητα μιας ολόκληρης χώρας να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Και δεν αναφέρομαι μόνον στις «μαμάδες των βορείων προαστίων». Την ίδια συμπεριφορά μιμήθηκε και ο αγρότης που πήρε επιδοτήσεις, την ίδια και ο υψηλόβαθμος δημόσιος υπάλληλος, την ίδια και ο μικρός επιχειρηματίας που αγόρασε «Μερσεντέ» για να νιώσει μεγάλος. Τα μεσαία στρώματα, ο κύριος όγκος της ελληνικής κοινωνίας, απεργάστηκαν την καταστροφή τους, γιατί δεν φρόντισαν τα παιδιά τους. Ως εκ τούτου, μην είστε σίγουροι ότι το νέο θα είναι καλύτερο απ’ το παλιό.

Το μοιρολόι της φώκιας στο Αιγαίο

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ

...Έτσι έφαγε η φώκια του Παπαδιαμάντη την Ακριβούλα, αφού πρώτα τη μοιρολόγησε. Ετσι ψευτομοιρολογούν σε Βρυξέλλες, Βερολίνα, Νέες Υόρκες, Λονδίνα, Μόσχες, Αγκυρες κ.ο.κ. Αφήνουν τα κοπάδια –έτσι τα βλέπουν– να πέφτουν θύματα μιας άγριας εκμετάλλευσης, να πνίγονται, να σαπίζουν, χειμώνα καιρό πια, περιμένοντας μέρες και μέρες μπροστά σε φράχτες και τείχη. Ασκούν εις βάρος τους μια τερατώδη μαζική ευγονική: όσοι αντέξουν, αυτοί θα βρουν τον παράδεισο των ψευδαισθήσεών τους. Τουλάχιστον οι φώκιες δεν λένε πως έχουν υψηλές αρχές και ιδεώδη. Αν το ‘λεγαν, όλο και κάποιος εντριβής γέρων θα μας το είχε μεταφράσει...

Κυριακή, 29 Νοεμβρίου 2015

Εχθροί εντός και εκτός των τειχών

Η Ευρώπη αλλάζει ριζικά

Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2015

Αναγκαία «ένεση» οι μετανάστες για την Ε.Ε.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ

"Κατά μία έννοια, η θεαματική αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς τις χώρες της Ε.Ε., ιδιαίτερα φέτος, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη. Σε μεγάλο μέρος της, από τη Γερμανία και τις πρώην κομμουνιστικές χώρες ώς την Ελλάδα και την Κύπρο, επιβεβαιώνει πανηγυρικά την ονομασία της ως Γηραιάς Ηπείρου: δείκτες γονιμότητας υπό διαρκή ύφεση (σε πολλές χώρες κάτω από τα όρια της «ελάχιστης γονιμότητας»), προβλέψεις για σημαντική μείωση του πληθυσμού και εκτόξευση των δεικτών εξάρτησης γήρατος (του ποσοστού συνταξιούχων προς εργαζόμενους) συνθέτουν ένα σκηνικό δημογραφικού μαρασμού, με ολέθριες οικονομικές συνέπειες..."

Κανένας δεν αφήνει την πατρίδα του, εκτός αν...

«Κανένας δεν αφήνει την πατρίδα του,
εκτός αν πατρίδα είναι το στόμα ενός καρχαρία
τρέχεις προς τα σύνορα μόνο όταν βλέπεις
ολόκληρη την πόλη να τρέχει κι εκείνη
οι γείτονές σου τρέχουν πιο γρήγορα από σένα
με την ανάσα ματωμένη στο λαιμό τους
το αγόρι που ήταν συμμαθητής σου
που σε φιλούσε μεθυστικά πίσω από το παλιό εργοστάσιο τσίγκου
κρατά ένα όπλο μεγαλύτερο από το σώμα του
αφήνεις την πατρίδα
μόνο όταν η πατρίδα δε σε αφήνει να μείνεις.
κανένας δεν αφήνει την πατρίδα εκτός αν η πατρίδα σε κυνηγά
φωτιά κάτω απ΄ τα πόδια σου
ζεστό αίμα στην κοιλιά σου
δεν είναι κάτι που φαντάστηκες ποτέ ότι θα έκανες
μέχρι που η λεπίδα χαράζει απειλές στο λαιμό σου
και ακόμα και τότε ψέλνεις τον εθνικό ύμνο
ανάμεσα στα δόντια σου
και σκίζεις το διαβατήριό σου σε τουαλέτες αεροδρομίων
κλαίγοντας καθώς κάθε μπουκιά χαρτιού
δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να γυρίσεις.
πρέπει να καταλάβεις
ότι κανένας δε βάζει τα παιδιά του σε μια βάρκα
εκτός αν το νερό είναι πιο ασφαλές από την ξηρά
κανένας δεν καίει τις παλάμες του
κάτω από τρένα, ανάμεσα από βαγόνια
κανένας δεν περνά μέρες και νύχτες στο στομάχι ενός φορτηγού
τρώγοντας εφημερίδες
εκτός αν τα χιλιόμετρα που ταξιδεύει
σημαίνουν κάτι παραπάνω από ένα ταξίδι.
κανένας δε σέρνεται
κάτω από φράχτες
κανένας δε θέλει να τον δέρνουν
να τον λυπούνται
κανένας δε διαλέγει τα στρατόπεδα προσφύγων
ή τον πλήρη σωματικό έλεγχο σε σημεία
όπου το σώμα σου πονούσε
ή τη φυλακή,
επειδή η φυλακή είναι ασφαλέστερη
από μια πόλη που φλέγεται
και ένας δεσμοφύλακας το βράδι
είναι προτιμότερα από ένα φορτηγό
γεμάτο άντρες που μοιάζουν με τον πατέρα σου
κανένας δε θα το μπορούσε
κανένας δε θα το άντεχε
κανένα δέρμα δε θα ήταν αρκετά σκληρό
για να ακούσει τα:
γυρίστε στην πατρίδα σας μαύροι
πρόσφυγες
βρομομετανάστες
ζητιάνοι ασύλου
που ρουφάτε τη χώρα μας
αράπηδες με τα χέρια απλωμένα
μυρίζετε περίεργα
απολίτιστοι
κάνατε λίμπα τη χώρα σας και τώρα θέλετε
να κάνετε και τη δική μας
πώς δε δίνουμε σημασία
στα λόγια
στα άγρια βλέμματα
ίσως επειδή τα χτυπήματα είναι πιο απαλά
από το ξερίζωμα ενός χεριού ή ποδιού
ή τα λόγια είναι πιο τρυφερά
από δεκατέσσερις άντρες
ανάμεσα στα πόδια σου
ή οι προσβολές είναι πιο εύκολο
να καταπιείς
από τα χαλίκια
από τα κόκαλα
από το κομματιασμένο κορμάκι του παιδιού σου.
θέλω να γυρίσω στην πατρίδα,
αλλά η πατρίδα είναι το στόμα ενός καρχαρία
πατρίδα είναι η κάνη ενός όπλου
και κανένας δε θα άφηνε την πατρίδα
εκτός αν η πατρίδα σε κυνηγούσε μέχρι τις ακτές
εκτός αν η πατρίδα σού έλεγε να τρέξεις πιο γρήγορα
να αφήσεις πίσω τα ρούχα σου
να συρθείς στην έρημο
να κολυμπήσεις ωκεανούς
να πνιγείς
να σωθείς
να πεινάσεις
να εκλιπαρήσεις
να ξεχάσεις την υπερηφάνεια
η επιβίωσή σου είναι πιο σημαντική.
κανένας δεν αφήνει την πατρίδα εκτός αν η πατρίδα είναι
μια ιδρωμένη φωνή στο αυτή σου
που λέει
φύγε,
τρέξε μακριά μου τώρα
δεν ξέρω τι έχω γίνει
αλλά ξέρω ότι οπουδήποτε αλλού
θα είσαι πιο ασφαλής απ΄ ό,τι εδώ»
Ουαρσάν Σαιρ «Πατρίδα»

Η Ουαρσάν Σάιρ γεννήθηκε στην Κένυα και μεγάλωσε στην Αγγλία. Η πρώτη πλήρης ποιητική συλλογή της αναμένεται να κυκλοφορήσει το 2016, ωστόσο έχει ήδη τιμηθεί με διάφορα βραβεία, μεταξύ αυτών το Βραβείο Αφρικανικής Ποίησης από το Πανεπιστήμιο Brunel (2013).

Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2015

Το τέλμα, το πέλμα και το θέλγμα


ΘΕΟΔΟΣΗΣ Π. ΤΑΣΙΟΣ, ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ "...α) Είμαστε ο μόνος ευρωπαϊκός λαός όπου ο ένας στους εφτά ψηφοφόρους δηλώνει οπαδός του ολοκληρωτισμού. β) Οι μόνοι που διαθέτομε εγχώρια τρομοκρατία (νηπιακού πολιτικού προσχήματος). γ) Τα δύο τρίτα του λαού μας απέρριψαν συμφωνία με τους δανειστές μας, για να την υπογράψουν μετά δίμηνον (χειρότερη). δ) Φωνάζομε πως θα μας σώσουν οι επενδύσεις, αλλά κάνομε ό,τι μπορούμε κόντρα σ’ αυτά τα γουρούνια τους καπιταλιστές. ε) Βογγάμε στο μπαχτσίσι (απ’ το ταμείο του θεάτρου μέχρι χθες, έως τα υπουργεία και τα νοσοκομεία). στ) Μισούμε τη φοροδιαφυγή, αλλά μέγα πλήθος συμπολιτών μας ούτε κόβουν ούτε ζητάνε αποδείξεις. ζ) Δεν υποχρεώνομε τους πολιτικούς μας να εξηγούν το «πώς» – ακούμε μόνον (κεχηνότες) το «τι» τάχα θα πάρομε. η) Θυσιαζόμαστε να μάθει γράμματα το παιδί μας, αλλά σαράντα χρόνια τώρα στεκόμαστε χαζοχαρούμενοι μπροστά στο αντιλαϊκό έγκλημα των «καταλήψεων» και της πάνδημης βρωμιάς των τοίχων όλων των δημόσιων σχολείων και σχολών..."

Κυριακή, 25 Οκτωβρίου 2015

Bιωματικός τουρισμός: Η νέα παγκόσμια τάση

ΜΕΛΙΝΑ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ

Με θέα την Καλντέρα, περίπου πενήντα ομιλητές από επτά χώρες τοποθετήθηκαν ως προς τη νέα τάση που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια στην παγκόσμια τουριστική αγορά. Ο λόγος για τον βιωματικό τουρισμό, που έχει στόχο να εξασφαλίζει εκείνες τις εμπειρίες στους ταξιδιώτες που θα τους επιτρέψουν να γνωρίσουν σε βάθος τον πολιτισμό, την κουλτούρα, την ιστορία, τη γλώσσα, τη γαστρονομία του προορισμού που επισκέπτονται, αλλά και τους ανθρώπους, τα ήθη και τα έθιμά τους. Μέσα από αυθεντικές εμπειρίες θα μπορούν να βιώσουν άμεσα το πνεύμα και τη φιλοσοφία κάθε τόπου και να αποκτήσουν ισχυρότερο δεσμό μαζί του. Ο πολιτισμός, η οικολογία, η εκπαίδευση και ο εναλλακτικός τουρισμός αποτελούν τους βασικούς πυλώνες του βιωματικού τουρισμού πάνω στους

Κυριακή, 4 Οκτωβρίου 2015

Ο Χριστός, ο Αλλάχ και ο φιλελευθερισμός

ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Το δεύτερο είναι το επιχείρημα που προβάλλει η Ζακλίν ντε Ρομιγί, η οποία, ως γνωστόν, είχε διδάξει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Υποστήριζε πως η εκμάθηση των λεγομένων νεκρών γλωσσών, ελληνικής και λατινικής, είναι μια πρώτης τάξεως άσκηση για την αργή ανάγνωση. Επειδή το «σκανάρισμα» ή το βιαστικό ρούφηγμα των κειμένων είναι από τις βασικές ασθένειες του πολιτισμού μας, πιστεύω ότι αυτό το εκπαιδευτικό επιχείρημα έχει μεγάλη αξία. Για την αξία της αργής ανάγνωσης έχει γράψει εξαιρετικά κείμενα και ο Μίλαν Κούντερα.

Οι πατέντες σκοτώνουν

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗΣ

Ο Αμερικανός ιολόγος Τζόνας Εντουαρντ Σολκ δούλεψε σκληρά επί επτά χρόνια για να φτιάξει το εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας. Μεταπολεμικά η ασθένεια αυτή ήταν ο υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Μόνο στις ΗΠΑ το 1952 καταγράφτηκαν 58.000 περιστατικά· τα περισσότερα παιδιά. Χάθηκαν 3.145 άτομα και 21.269 έμειναν ανάπηρα. Η ανακάλυψη του εμβολίου, το 1955, ήταν μια τεράστια ανακούφιση για ολόκληρο τον κόσμο. Τα οφέλη περισσότερα: εκατομμύρια σώθηκαν από τον θάνατο ή την παράλυση. Δισεκατομμύρια θα μπορούσαν να κερδηθούν, αν κάποιος είχε την πατέντα του εμβολίου, που το κάνουν όλα τα παιδιά σε όλο τον κόσμο. Και όμως, όταν ο Τζόνας Εντουαρντ Σολκ ρωτήθηκε μετά την ανακάλυψη ποιος στην πραγματικότητα θα έχει στην ιδιοκτησία του το νέο φάρμακο, απάντησε χαρακτηριστικά: «Θα έλεγα ο κόσμος. Δεν υπάρχει πατέντα. Μπορείς να πατεντάρεις τον ...

Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2015

Δεκαπενταμελή με ένα κλικ

ΛΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΡΟΥ

Τα Αρσάκεια Τοσίτσεια Σχολεία, όπως επίσης το Λεόντειο Λύκειο, το Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών και η Ελληνογαλλική Σχολή Jean d’ Arc, εκλέγουν τα τελευταία χρόνια 15μελή μέσω ενός πρωτοποριακού συστήματος ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, και πιο γρήγορα και πιο αξιόπιστα. Ο λόγος για το «e-κλογές» (e-kloges.gr), την εφαρμογή που έχει αναπτύξει ο Δημήτρης Τερζόπουλος, τελειόφοιτος Πληροφορικής στο ΕΜΠ, που από πέρυσι έχει «στρατολογηθεί» για full time απασχόληση ως αναλυτής...

Οι επιστήμονες εγκαταλείπουν μαζικά τον ευρωπαϊκό Νότο


Πρωτοφανής είναι η έξοδος επιστημόνων και γενικώς επαγγελματιών υψηλής εξειδίκευσης που γνωρίζει η Ευρώπη και πλήττει κυρίως τις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Εχοντας δεχθεί καίριο πλήγμα από την οικονομική κρίση, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία κυριολεκτικά εγκαταλείπονται από την αφρόκρεμα της νεότερης γενιάς. Σημαντικό τμήμα τους μετακινείται από την περιφέρεια προς τον πυρήνα της Ευρωζώνης, όπως για παράδειγμα στη...

Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2015

EUROSCOLA

«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας έχει πιο ενισχυμένο ρόλο στη διαμόρφωση της Ευρώπης. Ποιος είναι ο ρόλος του Ευρωπαίου πολίτη και πώς μπορεί να ακουστεί δυνατότερα η φωνή του στην Ευρώπη»; 


Διευκρινίσεις: 
α) Στο θέμα διατυπώνεται εισαγωγικό τμήμα «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας έχει πιο ενισχυμένο ρόλο στη διαμόρφωση της Ευρώπης», το οποίο με μια πρώτη ματιά δείχνει να μη σχετίζεται με τα ερωτήματα που το ακολουθούν. Η Συνθήκη της Λισαβόνας έδωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περισσότερες αρμοδιότητες. Αυτό σημαίνει ότι και οι Ευρωπαίοι πολίτες απέκτησαν μεγαλύτερη δύναμη, αφού συμμετέχουν στην εκλογή των ευρωβουλευτών και άρα έμμεσα στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ. 

β) Με την έννοια «ρόλος» δηλώνεται πράξη / ενέργεια / δράση με την οποία κάποιος συμμετέχει ή συμβάλλει στη διαμόρφωση, εξέλιξη μιας κατάστασης. Ουσιαστικά το 1ο ερώτημα καλεί τους μαθητές να εντοπίσουν δράσεις του Ευρωπαίου πολίτη στο πλαίσιο της ΕΕ. 

γ) Το 2ο ερώτημα απαιτεί εντοπισμό τρόπων, μέτρων, ώστε ο ρόλος του πολίτη να ισχυροποιηθεί περαιτέρω. 



1o ΡΟΛΟΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 


 Α) ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ  Κατανόηση του τρόπου λειτουργίας της ΕΕ, της δομής της, του τρόπου λήψης αποφάσεων, γνώση των δικαιωμάτων του, των επιλογών και των αποφάσεων των ευρωπαϊκών οργάνων που τον αφορούν άμεσα // κατανόηση των προβλημάτων αλλά και των προοπτικών της ΕΕ => συνειδητοποίηση ότι το μέλλον του είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την πορεία και τις επιλογές της ΕΕ => εγκατάλειψη εθνικισμού και διαμόρφωση ευρωπαϊκής συνείδησης 

Β) ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ… Επιλογή των αντιπροσώπων του στο ευρωκοινοβούλιο (το μόνο όργανο της ΕΕ που εκλέγεται από τους πολίτες) -> μέσω της ψήφου του καταφέρνει: 
α) δυνατότητα άσκησης ελέγχου στις αποφάσεις της ΕΕ -> περιορισμός της αυθαιρεσίας και της προσπάθειας προώθησης συμφερόντων 
β) δυνατότητα στήριξης ατόμων που γνωρίζουν τα προβλήματα των πολιτών και δείχνουν διάθεση ενασχόλησης με αυτά & τον περιορισμό τους 

Γ) ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ (συνδικαλιστικοί φορείς, εκπαιδευτικές μονάδες, ΜΚΟ) ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ...  Ουσιαστική προσέγγιση των προβλημάτων (οικολογικών, κοινωνικών, οικονομικών…) => δράσεις για περιορισμό τους -> ανάπτυξη σε κάθε τομέα / ευημερία / ενδυνάμωση της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο / βελτίωση συνθηκών ζωής 




2ο ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΣΤΕΙ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΑ Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΟΣ) 



Α) ΕΕ & ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ: ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
Το μοναδικό όργανο που εκλέγεται άμεσα από τους πολίτες -> ο πολίτης μετατρέπεται (μέσω των αντιπροσώπων του) σε καθοριστικό παράγοντα λήψης αποφάσεων για θέματα που τον αφορούν -> πιο άμεση και ουσιαστική προώθηση των αιτημάτων των πολιτών αλλά και γνωστοποίηση των προβλημάτων, των οποίων η λύση πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα της ΕΕ



Β) ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ

Σημαντικό βήμα στην προσπάθεια ενίσχυσης της φωνής των πολιτών θα μπορούσε να αποτελέσει η πλήρης ανεξαρτητοποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τις εθνικές κυβερνήσεις και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά όργανα. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να διασφαλιστεί με τη δημιουργία αμιγώς ευρωπαϊκών κομμάτων.
Στην περίπτωση αυτή, οι ευρωβουλευτές δε θα αποτελούσαν επιλογή των εθνικών κομμάτων και κυβερνήσεων αλλά ελεύθερη επιλογή των ευρωπαίων πολιτών. Οι ευρωβουλευτές δε θα ήταν τότε υπόλογοι στις κυβερνήσεις τους και στα εθνικά κόμματα αλλά άμεσα στους πολίτες, με τους οποίους και θα επιδίωκαν πιο άμεση επαφή παρέχοντάς τους πλήρη και συνεχή ενημέρωση για τις ενέργειες και επιλογές τους.
Μια τέτοια σχέση μεταξύ ευρωβουλευτών και Ευρωπαίων πολιτών θα αποτελούσε βήμα περιορισμού του «δημοκρατικού ελλείμματος». Οι εκπρόσωποί μας στο Κοινοβούλιο θα ήταν πιο κοντά στους πολίτες, θα έρχονταν άμεσα σε επαφή με τα προβλήματα και τις ανάγκες τους. Η προώθηση των συμφερόντων των πολιτών θα κυριαρχούσε στις συνεδριάσεις, τις αποφάσεις και τις νομοθετικές ρυθμίσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο και θα αποτελούσε την πραγματική φωνή των πολιτών της Ευρώπης.
Παράλληλα, η σύνθεση του Κοινοβουλίου από ευρωπαϊκά κόμματα θα τόνωνε τη διαδικασία ελέγχου του νομοθετικού έργου του, η οποία είναι αρκετά υποβαθμισμένη σήμερα. Η συνύπαρξη κομμάτων πλειοψηφίας και μειοψηφίας θα δημιουργούσε μια μορφή πιο αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στα όρια της Ευρώπης ενώ θα διασφάλιζε, σε μεγάλο βαθμό, τον ουσιαστικό έλεγχο των αποφάσεων, τη σύγκρουση μεταξύ πολιτικών μερών και το γόνιμο διάλογο, όπου θα ακούγονταν όλες οι απόψεις των άμεσα εκλεγμένων από τους πολίτες ευρωβουλευτών.
Ίσως το σημαντικότερο όλων σε μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν η διαμόρφωση ενεργών Ευρωπαίων πολιτών. Ο πολίτης θα ένιωθε πιο υπεύθυνος απέναντι στα ευρωπαϊκά πράγματα και θα συμμετείχε πιο δυναμικά στηρίζοντας τη δημοκρατία, αν του δινόταν η αίσθηση ότι είναι ο αποκλειστικά υπεύθυνος για τους αντιπροσώπους του, για τις επιλογές της ΕΕ και άρα για το μέλλον του που καθορίζεται από αυτές.


Γ) ΠΡΟΩΘΗΣΗ «ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ» (αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας / κάθε πολίτης θα διαθέτει ψηφιακή ταυτότητα και με χρήση κωδικών θα έχει την ευκαιρία να συμμετέχει στις εκλογικές διαδικασίες χωρίς σπατάλη χρόνου και χρήματος)

Καθιέρωση δημοψηφισμάτων με αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας των υπολογιστών -> βήματα προς την εδραίωση μιας μορφής «άμεσης» ψηφιακής δημοκρατίας, στο πρότυπο του πολιτεύματος της κλασικής αρχαιότητας -> παροχή στον Ευρωπαίο πολίτη της δυνατότητας να ψηφίζει και άρα να διατυπώνει άμεσα τη γνώμη του για:
κρίσιμα θέματα που αφορούν καθοριστικά τη ζωή του:
-έλεγχο των οργάνων της ΕΕ
-εκλογή εκείνων που πρόκειται να  καταλάβουν κρίσιμες, ηγετικές θέσεις στο πλαίσιο της ΕΕ





ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑΡΞΗ: 

Η πορεία της ΕΕ, από τις πρώτες Κοινότητες Άνθρακα και Χάλυβα μέχρι σήμερα, δεν υπήρξε εύκολη υπόθεση. Η πρωτοτυπία του εγχειρήματος της συνύπαρξης διαφορετικών λαών και πολιτισμών, αποτέλεσε την αιτία πολλών δυσκολιών που αφορούσαν κυρίως στη μετάβαση από τα παραδοσιακά εθνικά σχήματα σε μια νέα υπερεθνική οντότητα. Μέχρι σήμερα η ΕΕ κατάφερε, ως ένα βαθμό, να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις που εμφανίζονταν σε κάθε βήμα της προς την ολοκλήρωση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Προβλήματα και προκλήσεις, όμως, δεν έχουν πάψει να υφίστανται. Μπροστά σε μια τέτοια πρόκληση βρίσκεται και σήμερα η ΕΕ, αφού οι προβληματισμοί, οι συζητήσεις και κάποτε οι συγκρούσεις ως προς το «δημοκρατικό έλλειμμα» εμφανίζονται όλο και πιο συχνά αλλά και πιο έντονα. Ο όρος «δημοκρατικό έλλειμμα» χρησιμοποιείται για να δηλώσει από τη μια, την αδυναμία του πολίτη να κατανοήσει των τρόπο λειτουργίας της ΕΕ και των οργάνων της, εξαιτίας της περίπλοκης δομής τους αλλά και εξαιτίας του ότι οι διαδικασίες και οι θεσμοί της Κοινότητας διαφέρουν από τα αντίστοιχα σχήματα του εθνικού κράτους, στα οποία οι πολίτες είχαν συνηθίσει και αποδεχτεί. Από την άλλη, εκφράζει την αίσθηση του πολίτη ότι δε συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων που άμεσα τον αφορούν καθώς αδυνατεί να ελέγξει τα κέντρα λήψης αποφάσεων, τα οποία καθορίζουν, σε μεγάλο βαθμό, τις συνθήκες ζωής του. Απάντηση σε όλα αυτά θα μπορούσε να αποτελέσει η ενίσχυση του ρόλου των λαών της Ευρώπης. 

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΕΠΙΛΟΓΟ: 

Είναι γεγονός ότι με την αναβάθμιση του θεσμικού ρόλου του Κοινοβουλίου έχει σημαντικά ισχυροποιηθεί ο Ευρωπαίος πολίτης και τ ο «δημοκρατικό έλλειμμα» της ΕΕ έχει δεχτεί δυναμικά πλήγματα. Μένει ακόμα να γίνουν πολλά για τον περαιτέρω μετριασμό του και την ενδυνάμωση της φωνής του πολίτη. Κάποια από αυτά φαντάζουν δύσκολα ή και ανέφικτα. Όμως, ποια από τα βήματα που έχουν ήδη γίνει, θεωρούνταν εφικτά πριν μερικές δεκαετίες; Η πλειονότητα των Ευρωπαίων επιθυμεί μια πιο ισχυρή και σίγουρα μια πιο δημοκρατική ΕΕ. Το άνοιγμα της ΕΕ στους πολίτες της θα αποτελέσει βήμα ισχυροποίησης της Ένωσης και κυρίως θα τονώσει το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων για τα ευρωπαϊκά πράγματα καταφέρνοντας ισχυρό πλήγμα στις εθνικιστικές κραυγές που αναβιώνουν σήμερα, εξαιτίας των αδιεξόδων, στα οποία έχει οδηγηθεί η Κοινότητα. Το ζήτημα είναι να αφουγκραστούν οι σημερινοί πολιτικοί ηγέτες τη διάθεση και το αίτημα των λαών τους. «Αυτή η Επιτροπή θα είναι αυτή της τελευταίας ευκαιρίας», είχε δηλώσει ο Γιούνκερ τον Οκτώβριο ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Είτε θα καταφέρουμε να πλησιάσουμε στους πολίτες της Ευρώπης, να μειώσουμε δραστικά το ποσοστό της ανεργίας και να δώσουμε ξανά προοπτική στους νέους, είτε θα αποτύχουμε»